TIRANË — Mijëra protestues u mblodhën të martën në Tiranë për të tretën ditë radhazi, duke kërkuar anulimin e projektit në zonën e mbrojtur të Zvërnecit, pasi Kryeministri Edi Rama deklaroi se zhvillimi do të vazhdojë pavarësisht kundërshtimeve publike.
Tubimi para Kryeministrisë është përshkallëzimi më i fundit i konfliktit rreth projektit të planifikuar në zonën Zvërnec–Pishë Poro në veri të Vlorës.
Protestuesit kërkojnë anulimin e projektit dhe dorëheqjen e Kryeministrit Rama.
Polemikat janë intensifikuar pasi SPAK konfirmoi të hënën se ka hapur një hetim lidhur me projektin.
Prokurorët nuk kanë bërë publike detaje mbi objektin e hetimit. Megjithatë, raportimet në media janë përqendruar te çështjet e pronësisë së tokës, procedurat e dhënies së lejeve mjedisore dhe vendimet që kanë ndikuar statusin e mbrojtur të pjesëve të peizazhit Vjosa-Nartë.
Projekti parashikon ndërtimin e hoteleve, vilave, apartamenteve dhe një marine. Zyrtarë qeveritarë dhe kompania zhvilluese kanë deklaruar se investimi mund të kalojë 4 miliardë euro, megjithëse struktura e financimit dhe pronësia e plotë e projektit nuk janë bërë publike.
Protestat nisën pas përplasjeve të së shtunës në kantierin e ndërtimit në Zvërnec, ku banorë të zonës dhe aktivistë mjedisorë tentuan të hynin në një sipërfaqe të rrethuar me gardh dhe të ruajtur nga personel privat sigurie.
Video të shpërndara gjerësisht në media dhe rrjetet sociale tregojnë punonjës të sigurisë private duke tërhequr zvarrë dhe duke goditur një protestues, ndërsa efektivët e policisë ndodheshin pranë pa ndërhyrë.
Pas reagimeve publike, Ministri i Brendshëm Besfort Lamallari urdhëroi nisjen e hetimeve ndaj punonjësve të sigurisë private të përfshirë në incident dhe ndaj punonjësve të policisë që ndodheshin në vendngjarje.
Grupet mjedisore e kundërshtojnë projektin, duke argumentuar se ai rrezikon një nga ekosistemet bregdetare më të ndjeshme të Shqipërisë.
Zona ku planifikohet zhvillimi ndodhet brenda Peizazhit të Mbrojtur Vjosa-Nartë, një habitat i rëndësishëm për shpendët shtegtarë, përfshirë pelikanin kaçurrel, si dhe për specie të tjera të mbrojtura.
Kritikët kanë ngritur gjithashtu shqetësime për mënyrën se si janë dhënë lejet mjedisore, për ndryshimet në legjislacionin që rregullon zonat e mbrojtura dhe për mungesën e transparencës në procesin e vendimmarrjes.
Ata akuzojnë qeverinë se po favorizon interesat private të zhvillimit në kurriz të mbrojtjes së mjedisit dhe interesit publik.
Projekti po zhvillohet nga kompania Zvërnec South Adriatic Development, struktura e pronësisë së së cilës kalon përmes një serie kompanish të regjistruara në Holandë.
Kritikët argumentojnë se kjo strukturë e bën të vështirë identifikimin e të gjithë pronarëve përfitues të projektit. Po ashtu, mbeten të paqarta mënyra e financimit dhe burimi i kapitalit që do të përdoret për realizimin e investimit.
Projekti ka tërhequr vëmendje ndërkombëtare për shkak të raportimeve që e kanë lidhur atë me Jared Kushner dhe Ivanka Trump.
Megjithatë, nuk ka dokumente publike që tregojnë se ata ose kompani të lidhura me ta janë investitorë apo aksionerë në projekt.
Rama e ka mbrojtur fuqishëm zhvillimin, duke e përshkruar atë si pjesë të strategjisë së Shqipërisë për të tërhequr turizëm elitar dhe investime të huaja.
Duke folur në Tiranë përkrah Presidentit të Këshillit Evropian, António Costa, Rama hodhi poshtë thirrjet për ndalimin e projektit.
“Nuk ka asnjë shans që ky investim të ndalet për sa kohë që unë jam në këtë zyrë,” tha ai.
Kryeministri argumenton se projektet e turizmit luksoz krijojnë përfitime më të gjera ekonomike duke gjeneruar kërkesë për produkte, shërbime dhe biznese lokale. Ai ka këmbëngulur gjithashtu se projekti do të respektojë standardet mjedisore dhe se qeveria ka vendosur kushte që synojnë mbrojtjen e ekosistemit përreth.
Mosmarrëveshja po zhvillohet në një moment të ndjeshëm për procesin e anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Gjatë vizitës së tij në Tiranë, Costa theksoi në mënyrë të përgjithshme rëndësinë e zbatimit të standardeve të BE-së për mbrojtjen e mjedisit, shtetin e së drejtës dhe qeverisjen e mirë, fusha kyçe në procesin e negociatave të anëtarësimit.
Çështja ka krijuar gjithashtu tensione diplomatike me Greqinë, pasi një protestues i plagosur gjatë përplasjeve, i cili raportohet se ka shtetësi shqiptare dhe greke, mori mbështetje nga autoritetet konsullore greke.
Organizatorët janë zotuar të vazhdojnë protestat edhe në ditët në vijim, duke sugjeruar se përplasja rreth projektit të Zvërnecit pritet të mbetet në qendër të debatit politik dhe mjedisor në Shqipëri.
